Positief klimaatnieuws: over de oceanen
Analoge foto van orka’s gespot tijdens het zeilen in Noorwegen (Elise Smit, 2023)
“The thing about climate is that you can be overwhelmed by the complexity of the problem or fall in love with the creativity of the solutions” (Mary Heglar)
Om gemotiveerd te blijven (als duurzame student) om de klimaatcrisis aan te pakken heb je
soms ook positief klimaatnieuws nodig en verhalen van hoe het ook kan. Dagelijks worden
wij overspoeld met nieuwsberichten over de zorgwekkende staat van de wereld, waardoor je
hoofd al snel op hol slaat met doemscenario's en angstige gedachten. Voor mezelf geldt dat in
ieder geval. Maar wat als we ons juist de best mogelijke toekomst gaan voorstellen, en de
focus verleggen naar oplossingen die al in werking zijn en optimistische initiatieven die het
verschil maken? In deze rubriek wil ik positief klimaatnieuws uitlichten; te beginnen met
positief klimaatnieuws over de oceanen. Oceanen beslaan meer dan 70% van onze planeet en
spelen een cruciale rol in het klimaatsysteem. Ze nemen namelijk circa 25% van de
wereldwijde CO₂-uitstoot op. Bovendien produceren ze ongeveer de helft van alle zuurstof
op aarde en zijn een thuis voor een immense verscheidenheid aan zeeleven, waarvan het
grootste deel nog niet eens ontdekt is.
De Volle Zee krijgt bescherming
In januari 2026 is het VN-verdrag inzake de Volle Zee officieel in werking getreden, internationaal bekend als the High Seas Treaty. Het verdrag richt zich op de bescherming van alle oceaangebieden buiten nationale grenzen, ook wel de volle zee genoemd. Dat is bijna twee derde van alle oceanen en zeeën ter wereld: een gebied 23 keer zo groot als Europa. Ter vergelijking: vóór dit verdrag was slechts negen procent van de oceanen beschermd, waarvan maar één procent de volle zee betrof. Na decennia van onderhandelen is er nu eindelijk een wettelijk fundament voor de collectieve bescherming van de volle zee. Meer dan 80* landen hebben namelijk het VN-verdrag ondertekend en spreken daarmee de intentie uit om zich in te zetten voor het duurzaam behoud en gebruik van de oceanen. Het verdrag richt zich specifiek op het aanpakken van de grootste bedreigingen voor de oceanen zoals biodiversiteitsverlies, vervuiling en andere menselijke activiteiten die bijdragen aan klimaatverandering. Daarnaast zet het in op kennisuitwisseling en capaciteitsopbouw, zodat alle landen eerlijk kunnen bijdragen aan en profiteren van oceaanbescherming. Zoals bij elk internationaal verdrag zitten er nuances en uitdagingen aan de uitvoering, maar dat doet weinig af aan de betekenis ervan. Het is een hoopvol startpunt en een echte mijlpaal in internationale samenwerking. Voor het eerst liggen er wettelijk bindende afspraken voor de bescherming van de volle zee.
*Onder deze landen valt (nog) niet de Nederlandse regering. In deze petitie van Greenpeace kan je Nederlandse regering oproepen om verdrag ook te steunen.
Jongeren zetten zich in om plastic uit de oceanen te verwijderen
Wereldwijd zijn er steeds meer initiatieven waarbij jongeren zich inzetten om plastic uit de oceanen te verwijderen; van strandjutten langs de kust tot technologische oplossingen voor op zee. Een bekend voorbeeld is natuurlijk Boyan Slat, die in 2012 op 18-jarige leeftijd voor zijn profielwerkstuk een uitvinding bedacht om plastic uit de oceanen te verwijderen. Wat begon als een schoolproject groeide uit tot The Ocean Cleanup, inmiddels één van de grootste NGO’s ter wereld op dit gebied. Hun doel: een reductie van 90% van al het drijvend oceaanplastic in 2040. Daarnaast heb je organisaties zoals In The Same Boat: een Noorse NGO die met jonge vrijwilligers van 18 tot circa 30 jaar zeilend en met werkboten in Noord Europa de kustlijnen vrij maakt van plastic vervuiling en vissers afval. Sinds 2017 hebben zij 1800 ton aan plastic vervuiling opgeruimd. Ik heb hier zelf drie keer vrijwilligerswerk gedaan voor bij elkaar opgeteld een half jaar en dit was echt één van de meest waardevolle ervaringen uit mijn leven. Het gaf ontzettend veel voldoening om de prachtige Noorse eilanden schoon te maken en samen met andere jongeren concreet een verschil te maken. Dit is slechts één voorbeeld, maar wereldwijd zijn er talloze organisaties en initiatieven waarbij jongeren actief plastic uit de oceanen verwijderen en in sommige gevallen ook recyclen tot mooie nieuwe producten.
Diepzeemijnbouw in het Noordpoolgebied gestopt
In december 2025 sloot de nieuw gekozen Noorse regering vergunningen voor diepzeemijnbouw in Arctische wateren uit tot minimaal eind 2029. Hoewel dit besluit in 2029 herzien kan worden, is het toch hoopvol nieuws. Allereerst omdat de druk van milieuorganisaties en (jonge) activisten heeft gewerkt; een bewijs dat actievoeren en het oproepen van overheden om diepzeemijnbouw te stoppen effect kan hebben. Daarnaast is het besluit opnieuw een tegenvaller voor de diepzeemijnbouw -industrie, die nog niet eens echt van de grond is gekomen maar al meerdere wettelijke en financiële tegenslagen en maatschappelijke weerstand heeft gehad. Dit maakt het moeilijk en hopelijk onmogelijk zelfs voor hen om overeind te blijven. En dat is goed nieuws, want de diepe oceaanbodem heeft hele unieke en nog grotendeels onontdekte ecosystemen die bij mijnbouw ernstig beschadigd kunnen worden. Bovendien leven er in dit gebied ontzettend veel walvissen en dolfijnen, die nu vrijuit hun eigen gang kunnen gaan (en daarmee ook CO₂ kunnen blijven opslaan).
Dit artikel is gebaseerd op informatie van Imagine5, WWF, Greenpeace, UN Ocean Decade, Oceanographic en de Europese Commissie.
In het volgende artikel (over twee weken) positief klimaatnieuws: over het voedselsysteem.
Elise studeerde Future Planet Studies aan de UvA met een major in Future Society (kort gezegd: een combinatie van sociale geografie, planologie en politicologie gericht op klimaatvraagstukken). Momenteel werkt Elise als coördinator campagne bij Milieudefensie Jong en als schipper/ranger bij Plastic Whale. Daarnaast houdt ze van snowboarden, klimmen, hardlopen, reizen met de trein, cultuur bezoeken (theater, film en kunst) en bij, in of op de zee zijn.