Weer een Wilde Wereld
Krak! Een takje knapt en trekt de aandacht. Een damhert vlucht schichtig weg, maar het is al te laat. Een van de wolven aan de overkant van de heide heeft haar door, en met strak gecoördineerde manoeuvres gaat de roedel erachteraan. Hoog erboven vliegen raven al krijsend mee met de jachtpartij. Verderop waden er roerdompen en waterrallen door het rietmoeras, op zoek naar de vele visjes en kikkers die er leven. Langs de oever groeien tientallen soorten grassen en kruiden, waar het gonst van het insecten. Het is er wild, divers, onaangeroerd door menselijke activiteiten. Kan dit de Nederlandse natuur zijn? Het antwoord daarop is ja! We hebben een kans om de natuur te doen floreren als we inzetten op rewilding. Dit is een vrij recent ontwikkelde strategie om biodiversiteitsverlies tegen te gaan. Hierbij wordt een gebied dat voorheen werd geëxploiteerd door mensen weer wild en natuurlijk gemaakt. Dit gebeurt op zo’n manier dat de natuur uiteindelijk geen menselijk beheer meer nodig heeft en als volwaardig en zelfstandig ecosysteem kan functioneren. , Het gebeurt al in grote delen van de wereld, en op kleine schaal ook in Nederland, zoals bij de Oostvaardersplassen.
De wereld is niet meer wat het vroeger was. Mensen hebben deze planeet onherkenbaar veranderd, en de schadelijke invloed van onze activiteiten rijkt van de top van de hoogste berg tot het diepste dal van de oceaan. Vervuiling, vergiftiging en klimaatverandering vormen grote problemen, en droogtes, branden en overstromingen komen nu al vaker voor. In de toekomst zullen deze en andere gevaren nog rampzaliger vormen aannemen, met als gevolg grote economische schade.
We kunnen er wel voor zorgen dat deze schade binnen de perken blijft. De natuur is hierbij een belangrijke bondgenoot, als we ervoor zorgen dat het de ruimte krijgt. Een zeer recent onderzoek levert hier een concreet voorbeeld van. Ieder jaar teisteren overstromingen en tsunami’s kuststreken over de hele wereld, wat leidt tot grote fysieke en financiële schade bij de lokale bevolking. Aan veel van die kuststreken is ooit mangrovebos gekapt. Nu blijkt dat deze bossen van onmisbare waarde zijn voor de verdediging van de kust: ze werken als een natuurlijke barrière tegen hoge golven. Het herstel van mangrovebossen langs kwetsbare kustgebieden wereldwijd kan volgens het onderzoek jaarlijks 800 miljoen dollar (ongeveer 680 miljoen euro) aan schade schelen. In de toekomst zullen de gevolgen van klimaatverandering alleen maar toenemen, waardoor deze gratis bescherming nog harder nodig zal zijn. Bovendien kunnen dit soort projecten helpen om de wereldwijde ongelijkheid te verkleinen. Juist in de armere streken hebben mensen het meeste last van de gevolgen van klimaatverandering, en kunnen ze zich met de hulp van rewilding toch weerbaarder maken.
Ook in Nederland blijft de natuur het zwaar hebben. Er komt geen einde aan het stikstofprobleem, de diversiteit aan insectensoorten is lager dan ooit en in een groot deel van het open water is nauwelijks meer leven te vinden dan in een krater van een vulkaan. Dat is voor een groot deel de schuld van de Nederlandse politiek. De natuur raakt ondergesneeuwd onder economische belangen. Miljardenbedrijven met een grote milieu-impact als Shell, Tata Steel en FrieslandCampina hebben vanwege hun economische macht een veel stevigere lobby dan ngo’s als ARK Rewilding, WWF of Greenpeace, die zich inzetten voor behoud en bescherming van natuur. Daardoor heeft politiek beleid een bias voor de eerste groep, en wordt natuur ervoor opgeofferd. Rewilding ligt namelijk haaks op directe economische groei: er wordt ruimte gemaakt voor natuur in de plaats van iets dat geld op kan leveren. Rechtse partijen zullen daarom meestal tegen rewilding pleiten, terwijl groene, linkse partijen zich er eerder voor zullen inzetten. Maar de natuur zelf is niet rechts of links. Natuur is universeel, van niemand en van iedereen, en ze is cruciaal voor een gezonde en welvarende samenleving. Daarom zou er geen discussie meer moeten bestaan of we wel meer natuur willen in Nederland, maar zou elke partij zich ervoor moeten inzetten. En het kán! Door goed samen te werken hebben we nu gebieden als de Oostvaardersplassen en de Marker Wadden. We hebben misschien weinig ruimte, maar we kunnen wel veel bereiken met de ruimte die we hebben.
Daarnaast zijn er op nationaal en internationaal niveau afspraken gemaakt om de stand van de natuur te verbeteren. Onlangs is het Oceaanverdrag[FV1.1], dat Nederland ook heeft getekend, in werking getreden. Hierin staat dat landen zich moeten inspannen om voor 2030 minstens 30% van de oceanen te beschermen. Ook vanuit de EU is er regelgeving, zoals de Natuurherstelwet en de Europese Bossenwet. Nederland moet zich ook aan deze verdragen houden. Laten we dit daarom als een kans aangrijpen om te laten zien dat rewilding van enorme waarde is bij het realiseren van deze doelstellingen. Kortom: laten we met wijsheid de wereld wilder maken.
Tabe studeert biologie aan Universiteit Leiden. Zijn passie voor natuur combineert hij met de gedrevenheid om milieuproblematiek aan de kaak te stellen. Daarom is hij ook actief in het campagneteam van Milieudefensie Jong. Verder speelt hij klassiek piano en houdt hij van lange wandelingen in het bos.
Claessens, J., D. van Gils, T. J. Brussée, e.a. Agricultural Practices and Water Quality in the Netherlands: Status (2020–2023) and Trends (1992–2023). Results of the Monitoring of the Effects of the EU Nitrates Directive Action Programmes, 2024. 14 maart 2025. https://rivm.openrepository.com/handle/10029/655228.
Giergiczny, Marek, Rowan Dunn-Capper, Wiktor Budziński, Nestor Fernandez, en Henrique M. Pereira. “The political dimensions of rewilding preference”. iScience 28, nr. 9 (2025): 113349. https://doi.org/10.1016/j.isci.2025.113349.
Hawkins, Sally, Steve Carver, en Ian Convery. “Rewilding’s social–ecological aims: Integrating coexistence into a rewilding continuum”. Ambio 54, nr. 5 (2025): 869-81. https://doi.org/10.1007/s13280-024-02118-0.
Jørgensen, Dolly. “Rethinking rewilding”. Geoforum 65 (oktober 2015): 482-88. https://doi.org/10.1016/j.geoforum.2014.11.016.
Ripple, William J., Christopher Wolf, Michael E. Mann, e.a. “The 2025 state of the climate report: a planet on the brink”. BioScience 75, nr. 12 (2025): 1016-27. https://doi.org/10.1093/biosci/biaf149.
Tiggeloven, Timothy, Vincent van Zelst, Eric Mortensen, e.a. “Mangrove restoration and coastal flood adaptation: A global perspective on the potential for hybrid coastal defenses”. Proceedings of the National Academy of Sciences 123, nr. 4 (2026): e2510980123. https://doi.org/10.1073/pnas.2510980123.
“Verdrag inzake de Volle Zee: een nieuw tijdperk voor de bescherming van oceanen | IUCN NL”. https://www.iucn.nl/, z.d. Geraadpleegd 25 januari 2026. https://www.iucn.nl/nieuws/verdrag-inzake-de-volle-zee-een-nieuw-tijdperk-voor-de-bescherming-van-oceanen/.
Zahnow, Renee, Ali Rad Yousefnia, Mahnoosh Hassankhani, en Ali Cheshmehzangi. “Climate Change Inequalities: A Systematic Review of Disparities in Access to Mitigation and Adaptation Measures”. Environmental Science & Policy 165 (maart 2025): 104021. https://doi.org/10.1016/j.envsci.2025.104021.