Is de cateraar van jouw hogeschool of uni toekomstbestendig?

Om binnen de grenzen van de planeet te blijven moeten we minder vlees eten, meer
peulvruchten en focussen op duurzaamheid. Het wordt tijd voor Hogescholen en
Universiteiten om (meer) stappen te gaan zetten richting een meer plantaardige catering. In
deze blog lees je over de vernieuwde Schijf van Vijf, een aantal koplopers op dit gebied en
hoe je zelf een bijdrage kan leveren.

Vernieuwde schijf van vijf legt nadruk op plantaardige voeding

In april van dit jaar (2026), kwam het Voedingscentrum met een vernieuwde Schijf van Vijf.
Het Voedingscentrum, opgericht in 1998, is een door de Nederlandse overheid
gesubsidieerde instelling die zich richt op het bevorderen van gezonde eetgewoonten onder
de bevolking. Het centrum vertaalt wetenschappelijke kennis over voeding naar praktische
adviezen en richtlijnen, zoals de Schijf van Vijf, die mensen helpt om een gevarieerd en
gezond dieet samen te stellen (Voedingscentrum).

De nieuwe Schijf van Vijf schrijft het volgende voor: minder vlees, meer peulvruchten en focus op
duurzaamheid. De richtlijnen van het Voedingscentrum zijn gebaseerd op adviezen van de
Gezondheidsraad, die haar aanbevelingen wetenschappelijk onderbouwt. “Hiermee
onderstreept het Voedingscentrum dat een plantaardig dieet een volwaardig dieet is,” zegt
het bestuur van de Nederlandse vereniging voor Veganisten. Het NVV-bestuur: ‘deze
erkenning zal impact hebben op hoe het bredere publiek naar plantaardig eten kijkt”.
(Veganisme, 2026)

“Deze nieuwe aanbevelingen passen binnen het bredere thema van eiwittransitie”, zegt Lisa
Steltenpool, diëtist en leefstijlcoach die anderen naar een (meer) plantaardige leefstijl helpt.
De keuzes in deze nieuwe Schijf van Vijf zijn gebaseerd op de effecten op onze gezondheid,
de milieubelasting en blootstelling aan schadelijke stoffen. Steltenpool: “Om binnen de
grenzen van wat de planeet aankan te blijven, moeten we duurzamer eten, en dat betekent
al snel minder vlees en zuivel. Ook voor onze gezondheid heeft het voordelen, zoals een lager risico op hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en bepaalde vormen van kanker.”
(Veganisme, 2026)

Afbeelding: Schijf van Vijf, NVDA

Hoe zit dit bij Hogescholen en Universiteiten?

Met de tool Schijf van Vijf voor jou stel je eenvoudig een vegetarisch of volledig plantaardig menu samen, gebaseerd op de verhouding 60% plantaardig en 40%
dierlijk. Als je dit vergelijkt met het aanbod bij cateraars bij Hogescholen/Universiteiten is dit eerder andersom en op meerdere plekken is plantaardig überhaupt nog niet eens mogelijk. Zeker nu de vernieuwde richtlijnen van het Voedingscentrum meer de focus leggen op een meer plantaardig eetpatroon, zou je verwachten dat de scholen dit advies zouden opvolge

Wat is de eiwitstand?

Eiwitstand is een onderzoeksonderdeel van de organisatie ProVeg, die onderzoek doet naar
de stand van de Nederlandse eiwittransitie. ProVeg Nederland is een NGO die het
voedselsysteem wil verduurzamen door plantaardig eten toegankelijker en nóg
aantrekkelijker te maken.

Op Eiwitstand.nl zie je welke doelen organisaties hebben gesteld en welke stappen ze al
hebben gezet voor een meer plantaardig voedingspatroon in Nederland. Dat vraagt inzet van
de hele maatschappij, met een sleutelrol voor de organisaties die voedsel verkopen of
aanbieden, oftewel Hogescholen en Universiteiten.

Uit het onderzoek van Eiwitstand blijkt dat het grootste deel van de Nederlandse hoger
onderwijsinstellingen (88%) maatregelen treft om de eiwittransitie te bevorderen. Hiernaast
heeft 41% van de hoger onderwijs- instellingen een doelstelling opgesteld rondom de
eiwittransitie. 35% meet ook de voortgang van een gesteld doel of de getroffen maatregelen.
(Eiwitstand, 2026)

Helaas geldt dit dus niet voor iedere Hogeschool of Universiteit en zijn er nog veel stappen te
zetten. Zo worden er op sommige plekken nog geen stappen gezet, doelen gesteld en wordt
er niet gerapporteerd over de voortgang.

Universiteiten zijn koplopers

Opvallend is dat vooral Universiteiten stappen nemen op het gebied van duurzame voeding
aanbieden. Dit zijn de koplopers in Nederland op het gebied van plantaardig en duurzaam
eten:

• Radboud Universiteit: Circa 75% van het aanbod in de horeca-outlets op de Radboudcampus is momenteel al vegetarisch of plantaardig. Het beleid is er sterk op gericht om dierlijke producten te ontmoedigen en plantaardige voeding de norm te maken (Radboud Universiteit, 2026).
• Maastricht University: Het aanbod bij Maastricht University bestaat voor minimaal 52% uit plantaardige producten, met de ambitie om op termijn door te groeien naar 60%. (LinkedIN Maastricht University, 2026).
• Erasmus Universiteit Rotterdam: is het de eerste universiteit in Nederland die deze wetenschappelijk onderbouwde voedingsvisie campusbreed invoert in nauwesamenwerking met cateraars en ondernemers.  In 2030 is 80% van de inkoop isplantaardig, gemeten als gemiddelde van alle horeca outlets en meer dan 50% van de menu-opties is plantaardig. (Erasmus Universiteit, 2025)
• Vrije Universiteit Amsterdam (VU): De VU is in 2025 overgestapt naar eenstandaard aanbod dat 100% vegetarisch is. Vlees en vis zijn hier geschrapt als standaard in de kantines. (Vrije Universiteit Amsterdam, 2025)
• Universiteit Utrecht (UU): Hier is de actiegroep Plant-Based Universities actief. Zij voeren campagnes om de universiteiten zover te krijgen om dierlijke producten volledig uit de kantines te weren. (Universiteit Utrecht, 2024). Bij de Universiteit Utrecht heeft een studentencollectief ook De Pit opgericht, een eetkraam bij Science Park met betaalbare, gezonde, plantaardige voeding.
• Wageningen University & Research (WUR): Hoewel niet volledig veganistisch, isde WUR volgens de UI GreenMetric Rankings al jaren de groenste universiteit ter wereld, met veel focus op duurzame en plantaardige innovatie (Wageningen University, 2025).

Mooi voorbeeld van de Universiteit in Brussel

Naast bovenstaande goede voorbeelden uit Nederland wil ik je ook graag nog wat vertellen
over een Belgisch voorbeeld. De studentenraad van de Vrije Universiteit Brussel toont
namelijk aan hoe student en cateraar perfect samengaan.

De Vrije Universiteit Brussel lanceerde een actieplan om het plantaardige aanbod op de
campus fors uit te breiden, waarbij ze toewerken naar 80% plantaardige catering tegen 2032.Hoe ze dit aanpakken? Geen vleesverbod, maar de duurzame keuze de meest
logische, goedkope en lekkerste keuze maken.

Het actieplan is opgericht vanuit de studentenraad door initiatiefnemers rechtenstudent Oskar Bonte en sociologiestudent Marieke Lobert, met de actieve steun van klimaatexpert en Professor op de Vrije Universiteit Wim Thiery.

De studentenraad stelt concrete en laagdrempelige maatregelen voor:

• Vegetarische alternatieven als standaard bij populaire snacks.
• Experimenteren met ‘hybrid meat’ (vlees deels vervangen door plantaardig eiwit zonder smaakverlies).
• Een gerichte focus op schaalvoordelen om het betaalbaar te houden voor elke student.

Het voorstel leeft duidelijk ook onder studenten en het draagvlak voor verandering groter is
dan ooit. Dit blijkt uit een recente bevraging van de studentenraad. Meer dan een kwart van
de respondenten kiest bewust plantaardig om milieuredenen, terwijl ook dierenwelzijn vaak
genoemd wordt als motivatie. Daarnaast ondertekenden al meer dan 1.000 studenten een
petitie voor een groener menu op de campus.

Meer lezen?

De Green Office van De Universiteit van Amsterdam (UVA) deed onderzoek naar meer
plantaardige voeding in de catering en deelt haar resultaten hier. Op de UvA is de actiegroep Plant Based Universities ook actief.

Zelf aan de slag?

• Doe mee met de Veggie challenge van ProVeg en daag jezelf uit: 30 dagen vega,vegan of minder vlees. 
• Organiseer acties tijdens de week zonder vlees op jouw school. Momenteel heetdeze nationale week in maart “Wissel ‘ns wat”. Onder andere de Hogeschool Utrecht en Universiteit Leiden gingen je al voor.
• Sluit je aan bij de student gedreven actiegroep van Plant-based Universities.